Khi nói tới gánh nặng tài chính của bệnh nặng, người ta nghĩ ngay tới viện phí. Nhưng với phần lớn gia đình, những khoản không xuất hiện trên bất kỳ hoá đơn nào mới là phần lớn nhất.
Bốn nhóm tác động
- Chi phí y tế trực tiếp.
- Chi phí liên quan tới việc điều trị.
- Thu nhập bị mất của người bệnh.
- Thu nhập bị mất của người chăm sóc.
Hai nhóm cuối thường cộng lại lớn hơn hai nhóm đầu, nhưng chúng không có hoá đơn nên ít ai tính tới khi lập kế hoạch.
Chi phí y tế trực tiếp
- Phần đồng chi trả sau bảo hiểm y tế.
- Thuốc và vật tư ngoài danh mục.
- Xét nghiệm và kỹ thuật ngoài chi trả.
- Dịch vụ theo yêu cầu nếu chọn.
- Điều trị hỗ trợ và phục hồi.
Chi phí liên quan tới điều trị
- Đi lại tới nơi điều trị, đôi khi rất nhiều lần.
- Ăn ở nếu điều trị ở xa.
- Chi phí cho người đi cùng.
- Gửi con hoặc thuê người trông nom.
- Thiết bị và dụng cụ tại nhà.
- Chế độ ăn đặc biệt nếu cần.
Với gia đình ở xa trung tâm điều trị, nhóm chi phí này có thể ngang bằng hoặc vượt chi phí y tế trực tiếp.
Thu nhập bị mất
- Người bệnh nghỉ làm trong thời gian điều trị.
- Có thể không quay lại được mức cũ ngay.
- Người chăm sóc giảm giờ làm hoặc nghỉ hẳn.
- Ảnh hưởng kéo dài sau khi điều trị kết thúc.
- Ảnh hưởng cả tới chế độ hưu về sau.
Chi phí sinh hoạt vẫn tiếp tục
- Tiền nhà, tiền điện nước.
- Học phí và chi phí cho con.
- Các khoản vay phải trả.
- Bảo hiểm và các khoản định kỳ.
- Chúng không dừng lại vì có người ốm.
Điểm này nghe hiển nhiên nhưng nó hay bị bỏ ra khỏi mọi phép tính, và nó là lý do một gia đình có thể gặp khó khăn ngay cả khi chi phí y tế được chi trả đầy đủ.
Bắt đầu bằng con số thật
- Viết ra thu nhập hiện tại của cả nhà.
- Viết ra chi phí cố định hằng tháng.
- Viết ra các khoản đang nợ.
- Viết ra khoản tiết kiệm đang có.
- Tính xem chịu được bao nhiêu tháng.
Xác định các nguồn có thể trông cậy
- Bảo hiểm y tế.
- Hợp đồng bảo hiểm bệnh hiểm nghèo nếu có.
- Chế độ ốm đau từ nơi làm việc.
- Khoản tiết kiệm.
- Hỗ trợ từ gia đình.
- Các chương trình hỗ trợ xã hội.
Tính theo mốc ba tháng một
- Kế hoạch cho cả năm khó vì quá nhiều bất định.
- Ba tháng là khoảng vừa đủ để nhìn thấy.
- Xem lại và lập lại vào cuối mỗi kỳ.
- Cách này dễ theo hơn một kế hoạch dài.
Với hoàn cảnh thay đổi liên tục, một kế hoạch ngắn được cập nhật đều đặn thực tế hơn nhiều so với một kế hoạch dài nhanh chóng lỗi thời.
Xếp thứ tự ưu tiên chi tiêu
- Chỗ ở và ăn uống trước tiên.
- Điều trị và thuốc thiết yếu.
- Các khoản có hậu quả nặng nếu chậm.
- Phần còn lại xếp sau.
- Xem lại mỗi tháng.
Nói với gia đình
- Giấu làm mọi người chi tiêu như cũ.
- Bàn chung để cùng điều chỉnh.
- Trẻ lớn cũng nên biết ở mức phù hợp.
- Chia sẻ gánh nặng nhẹ hơn mang một mình.
- Đây là chuyện của cả nhà chứ không của riêng ai.
Vì sao tác động kéo dài hơn dự tính
- Điều trị có thể kéo dài nhiều đợt.
- Giai đoạn phục hồi tiếp nối ngay sau đó.
- Thu nhập hồi lại chậm hơn nhiều so với kỳ vọng.
- Chi phí theo dõi kéo dài nhiều năm.
- Khoản tiết kiệm đã cạn cần thời gian dựng lại.
Phần lớn gia đình lập kế hoạch cho giai đoạn điều trị rồi ngạc nhiên khi thấy áp lực tài chính vẫn còn sau đó một hai năm. Tính từ đầu theo khung thời gian dài hơn giúp tránh được cú sốc thứ hai này, vốn thường tới đúng lúc mọi người đã cạn sức.
Về mặt tinh thần
- Lo về tiền cộng thêm vào lo về sức khoẻ.
- Nhiều người thấy có lỗi khi nghĩ tới tiền.
- Đó là việc phải làm chứ không phải thiếu tình cảm.
- Đặt một buổi mỗi tháng để rà soát thay vì lo liên tục.
Ghi lại mọi khoản chi ngay từ đầu
- Một quyển sổ hoặc ứng dụng đơn giản.
- Ghi cả những khoản nhỏ vì chúng cộng lại đáng kể.
- Giữ hoá đơn để xin hỗ trợ hoặc chi trả.
- Phân loại theo nhóm để dễ nhìn.
- Xem lại hằng tháng.
Sau vài tháng, bản ghi này cho thấy bức tranh thật về việc tiền đi đâu, và nó thường khác đáng kể so với hình dung ban đầu của gia đình. Nó cũng là tài liệu cần thiết khi xin các chương trình hỗ trợ vốn thường yêu cầu chứng minh chi phí thực tế.
Tóm lại
Thu nhập bị mất và chi phí đi lại thường cộng lại lớn hơn chi phí y tế trực tiếp, nhưng chúng không có hoá đơn nên ít ai tính tới. Chi phí sinh hoạt của gia đình không dừng lại vì có người ốm, và đó là lý do khó khăn xảy ra ngay cả khi viện phí được chi trả. Viết ra con số thật khó về cảm xúc nhưng cần thiết. Và giấu tình hình với gia đình làm họ tiếp tục chi tiêu như cũ.
Câu hỏi thường gặp
Khoản chi lớn nhất thường là gì?
Thường là thu nhập bị mất chứ không phải chi phí điều trị trực tiếp.
Những khoản nào hay bị bỏ sót?
Đi lại, ăn ở khi điều trị xa, thu nhập của người chăm sóc, và chi phí sinh hoạt vẫn tiếp tục.
Nên bắt đầu từ đâu?
Từ việc viết ra con số thật của thu nhập, chi phí cố định và các khoản đang có.
Có nên nói với gia đình về tình hình không?
Nên. Giấu thường làm mọi người quyết định sai vì thiếu thông tin.